ตั้งค่าโมเดลวัสดุ Yoshida-Uemori ใน JSTAMP จากข้อมูลการทดสอบแรงดึง
เหล็ก SPC270 หนา 0.9 mm: ถังน้ำมันมอเตอร์ไซค์ที่ขึ้นรูปด้วย sheet hydroforming
- ชิ้นงาน
- ถังน้ำมันมอเตอร์ไซค์ (sheet hydroforming)
- วัสดุ
- เหล็ก SPC270 หนา 0.9 mm
- ซอฟต์แวร์
- JSTAMP
- โจทย์
- หาพารามิเตอร์ของโมเดล Yoshida-Uemori
- การตรวจสอบ
- ข้อมูลทดสอบแรงดึง-อัด และชิ้นงานที่ขึ้นรูปจริง
สรุป
การทำนายรูปทรงชิ้นงานให้แม่นขึ้นกับโมเดลวัสดุที่รวม Bauschinger effect ซึ่งต้องใช้ข้อมูลการทดสอบแบบวนรอบ งานวิจัยนี้แสดงว่าพารามิเตอร์ Yoshida-Uemori (YU) ของเหล็ก SPC270 หาได้จากการทดสอบแรงดึงทิศทางรีด (RD) ด้วยซอฟต์แวร์ MatPara และเส้นโค้งวนรอบที่ได้สอดคล้องกับข้อมูลการทดสอบแรงดึง-อัดจริง เมื่อนำไปใช้ใน JSTAMP จำลองถังน้ำมันมอเตอร์ไซค์ที่ขึ้นรูปด้วยไฮโดรฟอร์มมิง โมเดล combined isotropic-kinematic hardening ทำนายชิ้นงานได้แม่นกว่าโมเดล isotropic hardening
โจทย์: การจำลอง Bauschinger effect
เมื่อแผ่นเหล็กถูกดัดแล้วดัดกลับขณะไหลผ่านรัศมีขอบแม่พิมพ์ ค่า yield stress หลังกลับทิศจะต่ำกว่าก่อนหน้า โมเดล isotropic hardening จำลองเรื่องนี้ไม่ได้ ทำให้การทำนายรูปทรงและ springback คลาดเคลื่อน ส่วนโมเดล Yoshida-Uemori จำลองได้ด้วยพื้นผิวสองชั้น คือ yield surface ที่เคลื่อนที่อยู่ภายใน bounding surface ที่ใหญ่กว่า
พารามิเตอร์ของโมเดลแบบนี้มักหาจากข้อมูลวนรอบ เช่น การทดสอบแรงดึง-อัด (T-C) ซึ่งทำได้ยากกว่าการทดสอบแรงดึงธรรมดา คำถามของงานวิจัยนี้คือ จะหาพารามิเตอร์จากข้อมูลแรงดึงที่ห้องทดสอบส่วนใหญ่มีอยู่แล้วได้หรือไม่
วิธีการ
- เส้นทางที่ 1 จากการทดสอบ T-C: ใส่ข้อมูลแรงดึง-อัดลงใน MatPara ปรับพารามิเตอร์อัตโนมัติด้วยวิธี Newton-Raphson แล้วปรับละเอียดด้วยมือ
- เส้นทางที่ 2 จากแรงดึง RD เพียงอย่างเดียว: ใช้สมการ YU กับกราฟ flow stress ทิศ RD และฐานข้อมูลพารามิเตอร์ของเหล็ก SPC270 ปรับด้วย non-linear regression แล้วปรับละเอียดด้วยมือ
- เปรียบเทียบเส้นโค้งวนรอบที่ทำนายจากทั้งสองเส้นทางกับข้อมูล T-C ที่วัดจริง
- นำโมเดลที่ปรับแล้วไปใช้ใน JSTAMP จำลองการขึ้นรูปถังน้ำมันด้วยไฮโดรฟอร์มมิง แล้วเทียบกับชิ้นงานจริง ทั้งความสูงผิวและความหนา 22 จุด
โมเดล YU ที่ปรับแล้วถูกนำไปใช้ร่วมกับเกณฑ์ yield แบบ anisotropic 3 แบบ (Hill’48, Yld2000-2d และ Yoshida2013) และกฎ hardening แบบ hybrid 2 แบบ แล้วเทียบกับโมเดลชุดเดียวกันที่ใช้ isotropic hardening
ข้อมูลวัสดุและพารามิเตอร์ที่ได้
| วัสดุ | เหล็กกล้าละมุน SPC270 |
|---|---|
| ความหนาแผ่น | 0.9 mm |
| Yield strength (0.2%, ทิศ RD) | 135.3 MPa |
| Tensile strength (ทิศ RD) | 287.2 MPa |
| ค่า r (RD / DD / TD) | 2.936 / 2.077 / 2.293 |
| พารามิเตอร์ Yoshida-Uemori | Y = 116 MPa, B = 60 MPa, C₁ = 400, C₂ = 700, b = 44 MPa, m = 7.8, Rsat = 195 MPa, h = 0.45 |
ค่าเหล่านี้เป็นค่าที่ตีพิมพ์ในบทความที่อ้างอิง ซึ่งปรับจากกราฟ flow stress แรงดึงทิศ RD
ผลลัพธ์
โมเดลวัสดุ เส้นโค้งวนรอบที่โมเดล YU ทำนายด้วยพารามิเตอร์ที่ปรับด้วยวิธีนี้สอดคล้องกับข้อมูลแรงดึง-อัดที่วัดจริง โดยมีส่วนเบี่ยงเบนเล็กน้อย เส้นโค้งที่ทำนายจากสองเส้นทางต่างกันเล็กน้อยในช่วง back stress ซึ่งผู้วิจัยถือว่ายอมรับได้ และสรุปว่าพารามิเตอร์ที่หาจากข้อมูลแรงดึงใช้แทนข้อมูลทดสอบวนรอบได้

ถังน้ำมัน การขึ้นรูปแผ่นขนาด 650 × 825 mm ด้วยแรงดันน้ำมันสูงสุด 30 MPa ถูกจำลองใน JSTAMP ด้วยโมเดลวัสดุ 12 ชุด แล้วเทียบกับชิ้นงานจริง ตารางแสดงสัดส่วนของชิ้นงานที่ความสูงผิวคลาดเคลื่อนจากโปรไฟล์ที่วัดไม่เกิน 1 mm ของโมเดลที่ดีที่สุดในแต่ละประเภท นอกจากนี้ โมเดล combined isotropic-kinematic ทำนายความหนาได้ใกล้เคียงกว่าโมเดล isotropic
| โมเดลที่ดีที่สุดในแต่ละประเภท | สัดส่วนของชิ้นงานที่คลาดเคลื่อนไม่เกิน 1 mm |
|---|---|
| Isotropic hardening (Yld2000-2d, hybrid Swift-Hockett-Sherby) | 73.13% |
| Combined isotropic-kinematic hardening (Yoshida2013, hybrid Swift-Hockett-Sherby) | 82.3% |
ข้อสรุป
พารามิเตอร์ Yoshida-Uemori ที่หาจากข้อมูลแรงดึงทิศ RD จำลองพฤติกรรมวนรอบของเหล็ก SPC270 ได้ และการเพิ่ม kinematic hardening ในโมเดลของ JSTAMP ช่วยให้ทำนายถังน้ำมันที่ขึ้นรูปจริงได้แม่นขึ้น โดยใช้การทดสอบวัสดุน้อยลงเพื่อตั้งโมเดลที่รวม Bauschinger effect
ที่มา
Kumpunya, D., Chongbunwattana, K., Polpruk, W., & Panich, S. (2026). Comparative study on anisotropic plastic deformation with consideration of various constitutive models of a large sheet hydroforming for a motorcycle fuel tank. Mechanics of Advanced Materials and Structures, 33(1), 2703280. https://doi.org/10.1080/15376494.2026.2703280 ผู้เขียนคนแรกสังกัดบริษัท เจซิม จำกัด และมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ รูปประกอบมาจากบทความ ตามที่แสดงในสไลด์นำเสนอของ JSIM
ต้องการตั้งค่าโมเดลวัสดุสำหรับแผ่นเหล็กของคุณหรือไม่?
บอกวัสดุและปัญหาที่พบ วิศวกรของ JSIM จะแนะนำวิธีตั้งค่าใน JSTAMP ดูเพิ่มเติมที่ JSTAMP